فرهنگ مالیاتی چیست؟

برای فرهنگ مالیاتی تعاریف مختلفی بیان شده است. در یکی از این تعاریف، فرهنگ مالیاتی را پذیرش و باور مردم برای پرداخت رضایتمندانه مالیات دانسته شده است .

به گزارش پایگاه خبری آینه مردم:برای فرهنگ مالیاتی تعاریف مختلفی بیان شده است.

در یکی از این تعاریف،  فرهنگ مالیاتی را پذیرش و باور مردم برای پرداخت رضایتمندانه مالیات دانسته شده  است .

به عبارت دیگر تمایل افراد به پرداخت مالیات به عنوان وظیفه و نه از سر اجبار فرهنگ مالیاتی نامیده می شود.

و یا به تعبیری دیگر فرهنگ مالیاتی ، باور و شناختی است که مردم برای لزوم پرداخت مالیات در ذهن دارند .

متاسفانه باور ذهنی مردم ایران این است که کشوری که دارای درامد نفتی است ، نیاز به پرداخت مالیات ندارد.

ایجاد فرهنگ مالیاتی به معنای تغییر این باور در جامعه است.

هر زمان بتوانیم باور لزوم پرداخت مالیات را برای مردم جامعه درونی بکنیم فرهنگ مالیاتی را  در جامعه گسترش داده ایم.

به منظور رواج فرهنگ مالیاتی در جامعه ، باید آگاهی های لازم را به شهروندان بدهیم و اعتمادشان را جلب بکنیم که مالیات دریافتی از آنها صرف چه کار هایی می شود.

ارتقای فرهنگ مالیاتی تاثیر انکار ناپذیری در بالا بردن درامد های مالیاتی دولت و کاهش تکیه بر درامد نفتی دارد.

مطلع شدن مردم از نحوه مصرف درمد های نفتی ، اعتماد جامعه را به دستگاه مالیاتی بیشتر میکند.

هر اندازه فرهنگ مالیاتی مردم عمیق تر و درونی تر باشد انگیزه مشارکت مردم برای پرداخت مالیات بیشتر خواهد شد و به تبع آن درامد های مالیاتی دولت بیشتر و کسری بودجه کمتر خواهد شد .

شناخت و آگاهی نسبت به فرهنگ مالیاتی حاکم بر جامعه برای سیاستگذاران  ، تصمیم گیران و مدیران کشور در امر برنامه ریزی از اهمیت بالایی برخوردار است.

وجود یک فرهنگ پیشرو مالیاتی کمک قابل توجهی به توسعه اقتصادی آن کشور می نماید.

از سوی دیگر مدیران با آگاهی و مطالعه عوامل در برگیرنده ارتقای فرهنگ مالیاتی حاکم بر جامعه بهتر می توانند فرهنگ مالیاتی را مدیریت و توسعه دهند.

تلاش در جهت ایجاد یک فرهنگ مالیاتی پیشرو و قوی در کشور می تواند تاثیر مهمی در کاهش  هزینه ها ، افزایش درامد های دولت و ایجاد کنترل های موثر داشته باشد که نتیجه آن توزیع مناسب درامد ، افزایش عدالت اجتماعی و رفاه عمومی  است.

با ایجاد یک نظام مالیاتی منسجم ، اتکای دولت به درامد های نفتی کم شده و بخش عظیمی از هزینه های جاری و عمرانی آن تامین می گردد.

امروز ه ارایه خدمات با کیفیت توسط ادارات و سازمان های دولتی و تامین هزینه های عمومی کشور همچون تامین امنیت ، بهداشت و درمان ، آموزش و پرورش و….. نیازمند منابع درآمدی مناسب و مستمر برای دولت می باشد.

مهمترین منبع درامدی دولت ها برای تامین این هزین ها در جهان امروز مالیات است.

این منبع درامدی (مالیات) در کشور های پیشرفته و توسعه یافته اکثر قریب به اتفاق درامد های دولتها را تشکیل می دهند.

اساسا تکیه بر درامد های مالیاتی که منبع پایدار هست حکایت از سلامت اقتصاد کشور ها دارد.

به عنوان مثال ، کشور آلمان با دارا بودن یک اقتصاد سالم و مترقی ، نرخ مالیاتی متغیر  از ۱۴ درصد تا ۴۵ درصد دارد.

به عبارت دیگر نرخ مالیات در کشور آلمان به شکل تصاعدی عمل می کند و برحسب میزان درآمد شما تغییرخواهد کرد.

و بیشترین نرخ مالیات یعنی ۴۵ درصد تنها به درآمد های بالاتر از ۲۷۵۶۱۳ یورو در سال و فقط به افراد مجرد تعلق میگیرد.

دولت ها با اخذ مالیات و جمع آوری و هدایت آن در جهت انجام سرمایه گذاری های زیر بنایی در توسعه اقتصادی نقش اساسی ایفا می کنند.

به گونه ای که در برخی از کشور ها ۹۰ تا ۹۵ درصد از هزینه های عمومی دولت از طریق درامد های مالیاتی تامین می شود.

ایران به عنوان کشوری درحال توسعه که سالهای متمادی باتکیه بر درامد های نفتی هزینه های خود را تامین کرده است در سالهای اخیر ضرورت توجه به درامد های مالیاتی در قالب برنامه های اقتصاد مقاومتی مد نظر قرار داده است.

بررسی آمار ها نشان می دهد نسبت درامد های مالیاتی به تولید ناخالص  داخلی (GDP)  ایران در سال ۹۲ حدود ۴.۵ (چهار و نیم ) درصد بوده است از این سال به بعد روند صعودی در این شاخص  ایجاد شد تا جایی که در سال ۹۴ این شاخص به ۶.۵(شش و نیم) درصد هم رسید.

این روند صعودی ادامه یافت تا بالاترین نسبت درامد مالیاتی به تولید ناخالص داخلی در دهه گذشته به سال ۹۵  تعلق گیرد . در این سال ۶.۸ (شش و هشت دهم) درصد رسید .در سال ۹۶  نیز این شاخص  در حدود همین اعداد باقی ماند.

از سال ۹۷  با شروع دور جدید تحریم ها و خروج آمریکا از برجام حجم اقتصاد ایران وارد  روند نزولی شد و رشد اقتصادی اعداد منفی را به ثبت رساند و همراه با این موضوع نسبت درامد های مالیاتی به تولید ناخالص داخلی نیز کاهش یافت.

بررسی نرخ کسب مالیات به تولید ناخالص داخلی GDP)) در طی سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰ حاکی از این  است که در مقایسه با میانگین جهانی (معادل ۱۴ درصد و دو برابر ایران) و اروپا وآسیا (معادل ۱۹درصد و ۲.۷ برابر ایران)

موفقیت چشمگیری در این زمینه حاصل نشده است.

نسبت درامد مالیاتی به تولید ناخالص داخلی در چشم انداز پایان سال ۱۴۰۶ باید به ۱۲ درصد برسد که هم اکنون این  نسبت در حدود ۶ درصد است.

لازم است با فراهم آوردن ابزار ها  و الزامات آن و برنامه ریزی دقیق و منسجم و با فرهنگ سازی درست این امر مهم هر چه زودتر محقق شود .

و در آخر اینکه از دیگر عوامل تاثیر گذار بر فرهنگ مالیاتی، رسانه ها و وسائل ارتباط جمعی (اعم از رادیو و تلویزیون ، کتاب و مجله و روزنامه و ….) هستند  که با تامین ارتباط مالی در جهت تهیه برنامه هایی با محوریت مالیات می توان نقش بسزایی در این عرصه ایفا کرد.

 

علی اعتباری کارشناس ارشد علوم اقتصادی